PLAN WYNIKOWY Z FIZYKI ROZSZERZONEJ- klasa III Pitagoras

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
1–9	Prąd elektryczny jako przepływ ładunku. Natężenie prądu

Pierwsze prawo Kirchhoffa

Prawo Ohma dla odcinka obwodu

Od czego zależy opór przewodnika?

Praca i moc prądu elektrycznego

Łączenie szeregowe
i równoległe odbiorników
energii elektrycznej.

Siła elektromotoryczna  źródła energii elektrycznej

Prawo Ohma dla obwodu

Drugie prawo Kirchhoffa	•  zdefiniować natężenie prądu i jego jednostkę,
•  podać treść pierwszego
prawa Kirchhoffa i stosować je w zadaniach,
•  podać treść prawa Ohma
i stosować je w zadaniach,
•  odpowiedzieć na pytanie: od czego zależy opór elektryczny przewodnika?,
•  opisać wpływ zmian temperatury na opór przewodnika,
•  obliczyć opór przewodnika, znając jego opór właściwy
i wymiary geometryczne,
•  narysować schemat obwodu, w którym odbiorniki są połączone szeregowo lub równolegle,
•  obliczać opór zastępczy odbiorników połączonych szeregowo i równolegle,
•  posługiwać się pojęciami napięcia elektrycznego pracy i mocy prądu.	•  zdefiniować opór elektryczny odcinka obwodu,
•  objaśnić mikroskopowy model przepływu prądu w metalach,
•  podać związki między napięciami, natężeniami i oporami dla układu
odbiorników połączonych szeregowo i równolegle,
•  wyjaśnić pojęcie siły elektromotoryczną źródła energii elektrycznej i jego oporu wewnętrznego,
•  zapisać i objaśnić prawo Ohma dla całego obwodu,
•  narysować charakterystykę prądowo-napięciową przewodnika podlegającego prawu Ohma,
•  odpowiedzieć na pytanie: co wskazuje woltomierz dołączony do biegunów źródła siły elektromotorycznej?,
•  stosować do rozwiązywania zadań drugie prawo Kirchhoffa.	•  rozwiązywać zadania związane z przepływem prądu stałego w zamkniętych obwodach,
•  opisać możliwości wykorzystania właściwości elektrycznych ciał,
•  przygotować prezentację na temat łączenia ogniw i
•  objaśnić związki pomiędzy e, I, r dla układu ogniw ogniw o jednakowych siłach
elektromotorycznych i oporach wewnętrznych połączonych szeregowo równolegle.	

 Pole magnetyczne

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
1–10	Magnesy trwałe. Pole magnetyczne magnesu

Działanie pola magnetycznego na cząstkę  naładowaną

Wektor indukcji magnetycznej

Strumień wektora indukcji magnetycznej.

Pole magnetyczne prostoliniowego przewodnika z prądem

Pole magnetyczne zwojnicy

Przewodnik z prądem w polu magnetycznym

Ruch naładowanej cząstki w polu magnetycznym

Budowa i zasada działania silnika elektrycznego

Właściwości magnetyczne substancji	•  przedstawić graficznie pole magnetyczne magnesu trwałego,
•  opisać i przedstawić graficznie pole magnetyczne przewodnika prostoliniowego kołowej pętli i zwojnicy,
•  podać cechy wektora indukcji magnetycznej B  i jej jednostkę,
•  opisać i wyjaśnić doświadczenie
Oersteda,
•  podać cechy siły elektrodynamicznej,
•  podać cechy siły Lorentza,
•  stosować wzór na wartość siły
r
Lorentza dla przypadku B ^u ,
•  stosować wzór na wartość
siły elektrodynamicznej dla
przypadku gdy B ^Dl ,
•  objaśnić pojęcie strumienia
magnetycznego i podać jego jednostkę,
•  podać przykłady zastosowania ferromagnetyków.	•  zdefiniować indukcję magnetyczną,
•  zdefiniować jednostkę indukcji magnetycznej,
•  określić wartość, kierunek
i zwrot siły elektrodynamicznej i siły Lorentza w konkretnych przypadkach,
•  opisać ruch naładowanej
cząstki w polu magnetycznym
r
dla przypadku B ^u ,
•  zapisać i przedyskutować wzór
na strumień wektora indukcji magnetycznej,
•  obliczać strumień magnetyczny
•  objaśnić zasadę działania silnika elektrycznego,
•  jakościowo opisać właściwości magnetyczne substancji.	•  przedyskutować zależność wartości siły Lorentza od kąta między wektorami B  i u ,
•  przedyskutować
zależność wartości siły elektrodynamicznej od
kąta między wektorem B
i przewodnikiem,
•  opisać oddziaływania wzajemne przewodników
z prądem i podać definicję ampera,
•  przedyskutować ruch naładowanej cząstki w polu magnetycznym w zależności od
kąta między wektorami B  i u ,
•  przedstawić zasadę działania
i zastosowanie cyklotronu,
•  rozwiązywać problemy związane z oddziaływaniem pola magnetycznego na poruszającą się cząstkę naładowaną i przewodnik
z prądem.	
11	Mikroskopowe oddzialywania elektromagnetyczne i ich efekty makroskopowe		•  wyjaśnić fakt występowania sił sprężystości, sił starcia oraz sił hamujących ruch ciał stałych
w cieczach oddziaływaniami elektromagnetycznymi między cząsteczkami ciał.	•  objaśnić, dlaczego efekty sprężyste występują tylko dla ciał stałych.	

 Indukcja elektromagnetyczna

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
1–4	Zjawisko indukcji elektromagnetycznej
– Prąd indukcyjny
– Siła elektromotoryczna
indukcji
– Reguła Lenza

Zjawisko samoindukcji

Generator prądu przemiennego. Właściwości prądu przemiennego

Budowa i zasada działania transformatora	•  objaśnić, na czym
polega zjawisko indukcji elektromagnetycznej i podać warunki jego występowania,
•  podać przykładowe sposoby wzbudzania prądu indukcyjnego,
•  stosować regułę Lenza,
•  odpowiedzieć na pytanie: od czego zależy siła elektromotoryczna indukcji?,
•  poprawnie interpretować prawo Faraday'a indukcji elektromagnetycznej,
•  objaśnić, na czym polega zjawisko samoindukcji i podać warunki jego występowania,
•  odpowiedzieć na pytanie: od czego zależy współczynnik samoindukcji zwojnicy?
•  podać jednostkę indukcyjności,
•  wymienić wielkości opisujące prąd przemienny.	•  wyjaśnić, dlaczego między
•  końcami przewodnika poruszającego się w polu magnetycznym prostopadle do linii pola powstaje napięcie,
•  sporządzać wykresy F(t) i e(t),
•  poprawnie interpretować
wyrażenie na siłę elektromotoryczną indukcji i samoindukcji,
•  objaśnić zasadę działania prądnicy prądu przemiennego,
•  posługiwać się wielkościami opisującymi prąd przemienny,
•  obliczać pracę i moc prądu przemiennego,
•  wyjaśnić pojęcie ciepła Joule’a
•  objaśnić zasadę działania transformatora,
•  podać  przykłady zastosowania transformatora.	•  wyprowadzić wzór na napięcie powstające między końcami przewodnika poruszającego
się w polu magnetycznym prostopadle do linii pola,
•  wyprowadzić wzór na e dla prądnicy prądu przemiennego,
•  wyjaśnić, dlaczego przesyłane energii elektrycznej wiąże się
z jej stratami,
•  przygotować prezentację
na temat przesyłania energii elektrycznej na duże odległości.	

Optyka

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
1–2	Zjawiska odbicia i załamania światła

Całkowite wewnętrzne odbicie	•  objaśnić, na czym polega zjawisko odbicia światła,
•  sformułować i stosować prawo odbicia,
•  wyjaśnić zjawisko rozpraszania,
•  opisać zjawisko załamania światła,
•  zapisać i objaśnić prawo załamania światła i zdefiniować bezwzględny współczynnik załamania,
•  objaśnić na czym polega zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia,
•  wymienić warunki, w których zachodzi całkowite wewnętrzne odbicie.	•  zapisać i objaśnić związek względnego współczynnika załamania światła na
granicy dwóch ośrodków z bezwzględnymi współczynnikami załamania tych ośrodków,
•  zdefiniować kąt graniczny,
•  wymienić przykłady praktycznego wykorzystania zjawiska całkowitego wewnętrznego odbicia.	•  przedstawić  przykłady zastosowana  płytki równoległościennej,
•  podać możliwości praktycznego wykorzystania zjawiska odchylenia światła w wyniku przejścia pryzmat.	

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
3–5	Zwierciadła płaskie i kuliste

Płytka równoległościenna i pryzmat

Soczewki. Obrazy otrzymywane w soczewkach	•  wymienić cechy obrazu otrzymanego w zwierciadle płaskim,
•  omówić podział zwierciadeł kulistych na wklęsłe i wypukłe,
•  objaśnić pojęcia: ognisko, ogniskowa, promień krzywizny, oś optyczna,
•  opisać rodzaje soczewek,
•  objaśnić pojęcia: ognisko, ogniskowa, promień krzywizny, oś optyczna,
•  objaśnić pojęcie zdolności skupiającej soczewki,
•  obliczać zdolność skupiającą soczewki.	•  opisać przejście światła przez płytkę równoległościenną, korzystając z prawa załamania,
•  opisać przejście światła przez pryzmat, korzystając z prawa załamania.wykonać konstrukcję obrazu w zwierciadle płaskim,
•  zapisać równanie zwierciadła
i prawidłowo z niego korzystać,
•  zapisać i objaśnić wzór na powiększenie obrazu,
•  wykonać konstrukcje obrazów w zwierciadłach kulistych
i wymienić ich cechy.
•  zapisać wzór informujący od czego zależy ogniskowa soczewki i poprawnie go zinterpretować,
•  obliczać zdolność skupiającą układów cienkich, stykających się soczewek,
•  sporządzać konstrukcje obrazów w soczewkach
i wymienić cechy obrazu w każdym przypadku,
•  zapisać i zinterpretować równanie soczewki,
•  objaśnić działanie oka jako przyrządu optycznego.	•  narysować wykres funkcji y(x)
dla zwierciadła wklęsłego
i podać interpretację tego wykresu,
•  wymienić i omówić praktyczne zastosowania zwierciadeł,
•  objaśnić zasadę działania lupy,
•  korzystać z równania soczewki do rozwiązywania problemów,
•  rozwiązywać problemy jakościowe i ilościowe, związane z praktycznym wykorzystywaniem soczewek,
•  przygotować prezentację na jeden z tematów:
– wady  wzroku i sposoby ich korygowania,
– zastosowania soczewek i ich układów w przyrządach optycznych
– budowa i zasada działania mikroskopu optycznego.	

 Korpuskularno-falowa natura promieniowania elektromagnetycznego i materii

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
1–2	Fale elektromagnetyczne

Światło jako fala elektromagnetyczna:
– pomiar wartości prędkości światła
–  zjawisko rozszczepienia światła
– doświadczenie Younga
– dyfrakcja i interferencja
światła. Siatka dyfrakcyjna
– polaryzacja światła	•  omówić widmo fal elektromagnetycznych,
•  podać źródła fal
z poszczególnych zakresów długości omówić ich zastosowania,
•  opisać jedną z metod pomiaru wartości prędkości światła,
•  opisać zjawisko rozszczepienia światła,
•  opisać zjawiska dyfrakcji i interferencji światła,
•  opisać siatkę dyfrakcyjną
i posługiwać się pojęciem stałej siatki,
•  podać przykłady praktycznego wykorzystywania zjawiska polaryzacji.	•  wyjaśnić zjawisko rozszczepienia światła,
•  wyjaśnić, na czym polegają zjawiska dyfrakcji i interferencji światła,
•  posługiwać się pojęciem spójności fal,
•  porównać obrazy otrzymane na ekranie po przejściu przez siatkę dyfrakcyjną światła monochromatycznego
i białego,
•  zapisać wzór wyrażający zależność położenia prążka
n-tego rzędu od długości fali
i odległości między szczelinami i poprawnie go zinterpretować
•  objaśnić zjawisko polaryzacji światła ( jakościowo),
•  wymienić sposoby polaryzowania światła.	•  rozwiązywać problemy
z zastosowaniem zależności
d sina = n l.
•  posługiwać się pojęciem kąta
Brewstera.	

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
3	Zjawisko fotoelektryczne	•  wyjaśnić, na czym polega zjawisko fotoelektryczne,
•  posługiwać się pojęciem pracy wyjścia elektronu z metalu,
•  sformułować warunek zajścia efektu fotoelektrycznego dla metalu o pracy wyjścia W,
•  podać przykłady zastosowania fotokomórki,
•  zapisać i zinterpretować wzór na energię kwantu.	•  odpowiedzieć na pytania:
– od czego zależy energia kinetyczna fotoelektronów,
– od czego  zależy liczba fotoelektronów wybitych
z metalu w jednostce czasu,
•  wyjaśnić zjawisko fotoelektryczne na podstawie kwantowego modelu światła,
•  napisać i objaśnić wzór na energię kinetyczną fotoelektronów,
•  narysować i objaśnić wykres zależności energii kinetycznej fotoelektronów od częstotliwości (dla kilku metali).	•  narysować i omówić charakterystykę prądowo- napięciową fotokomórki,
•  omówić doświadczenia dotyczące badania efektu fotoelektryczny i wynikajace z nich wnioski,
•  rozwiązywać zadania dotyczące zjawiska fotoelektrycznego,
•  przygotować prezentację •
„Narodziny fizyki kwantowej”.	

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
4–5	Promieniowanie ciał. Widma

Model Bohra atomu wodoru	•  rozróżnić  widmo ciągłe i widmo liniowe
•  rozróżnić widmo emisyjne i absorpcyjne
•  opisać widmo promieniowania ciał stałych i cieczy
•  opisać widma gazów jednoatomowych i par pierwiastków.
•  opisać szczegółowo widmo atomu wodoru
•  objaśnić wzór Balmera
•  opisać metodę analizy widmowej
•  podać przykłady zastosowania analizy widmowej
•  wyjaśnić różnice między widmem emisyjnym
i absorpcyjnym
•  posługiwać się pojęciem
atomu w stanie podstawowym i wzbudzonym,
•  wyjaśnić, jak powstają linie Fraunhofera w widmie słonecznym,
•  wyjaśnić, co to znaczy że promienie orbit i energia elektronu w atomie wodoru są skwantowane.	•  sformułować i zapisać postulaty
Bohra,
•  obliczyć całkowitą energię elektronu w atomie wodoru,
•  wyjaśnić, jak powstają serie widmowe, korzystając
z modelu Bohra atomu wodoru,
•  zamienić energię wyrażoną
w dżulach na energię wyrażoną w elektronowoltach,
•  obliczyć długości
i częstotliwości fal odpowiadających liniom widzialnej części widma atomu wodoru,
•  objaśnić uogólniony wzór
Balmera,
•  opisać różnice między światłem laserowym a światłem wysyłanym przez inne źródła,
•  wymienić zastosowania lasera.	•  wykazać zgodność wzoru Balmera z modelem Bohra budowy atomu wodoru,
•  wyjaśnić, dlaczego nie można wytłumaczyć powstawania liniowego widma atomu wodoru na gruncie fizyki klasycznej,
•   wyjaśnić, dlaczego model Bohra atomu wodoru był modelem „rewolucyjnym”,
•  wyjaśnić, dlaczego
model Bohra jest do
dziś wykorzystywany do intuicyjnego wyjaśniania niektórych wyników doświadczalnych,
•  wyjaśnić, co to znaczy ,że
światło ma naturę dualną.	

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
6	Promieniowanie rentgenowskie	•  opisać właściwości promieni X,
•  wymienić przykłady zastosowania promieniowania rentgenowskiego.	•  opisać widmo promieniowania rentgenowskiego,
•  wyjaśnić sposób powstawania promieniowania o widmie ciągłym (promieniowania hamowania),
•  wyjaśnić sposób powstawania promieniowania o widmie liniowym (promieniowania charakterystycznego).	•  wyjaśnić, jak powstaje krótkofalowa granica widma promieniowania hamowania lmin,
•  wyprowadzić wzór na lmin,
•  omówić zjawisko dyfrakcji
promieni X na kryształach,
•  omówić zjawisko Comptona,
•  wyjaśnić, co to znaczy, że promieniowanie rentgenowskie ma naturę dualną.	

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
7	Fale materii	•  objaśnić wzór na długość fali de
Broglie’a.	•  podać treść hipotezy de
Broglie’a,
•  zapisać i zinterpretować wzór na długość fali de Broglie’a,
•  obliczyć długość fali de
Broglie’a dla elektronu
o podanej energii kinetycznej,
•  wyjaśnić, dlaczego nie obserwuje się fal materii dla obiektów makroskopowych,
•  oszacować długość fal materii dla obiektów mikroskopowych i makroskopowych,
•  wyjaśnić, dlaczego właściwości falowe obiektów mikroskopowych (cząstek) mogą być zaobserwowane
w eksperymentach, a nie obserwuje się właściwości falowych obiektów makroskopwych.	•  omówić wyniki doświadczenia Davissona i Germera (rozpraszanie elektronów na krysztale),
•  przedstawić problem
interpretacji fal materii,
•  omówić zastosowanie falowych właściwości cząstek ( badanie kryształów, mikroskop elektronowy),
•  przygotować prezentację na
temat:
– interferencja fal materii na dwóch sczelinach.
– interferencja pojedynczych elektronów
(np. korzystając z animacji
i symulacji zamieszczonych w multimedialnej obudowie podręcznika),
•  przygotować prezentację pt.
„Dualizm kwantowo-falowy w przyrodzie”.	

Modele przewodnictwa. Przewodniki, półprzewodniki, izolatory i ich zastosowania

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
1	Przewodniki, półprzewodniki, izolatory i ich zastosowania	•  podać przykład przewodnika, półprzewodnika i izolatora,
•  omówić zależność właściwości elektrycznych substancji
od obecności elektronów swobodnych,
•  omówić podział ciał na przewodniki, izolatory i półprzewodniki ze względu na zależność ich oporu właściwego od temperatury,
•  używać pojęć: pasmo dozwolone, pasmo zabronione, pasmo podstawowe (walencyjne), pasmo przewodnictwa,
•  rozróżnić przewodnik, półprzewodnik i izolator na podstawie przedstawionego graficznie układu pasm energetycznych,
•  podać przykład zastosowania półprzewodników.	•  omówić pasmowy model przewodnictwa ciała stałego,
•  opisać mechanizm przewodnictwa przewodników, półprzewodników i izolatorów, posługując się pasmowym modelem przewodnictwa,
•  wyjaśnić, dlaczego opór półprzewodników maleje ze wzrostem temperatury,
•  wyjaśnić, dlaczego domieszkuje się  półprzewodniki,
•  opisać  półprzewodniki typu n i p,
•  omówić zjawiska występujące na złączu n-p,
•  omówić działanie diody prostowniczej.	•  przygotować prezentację na temat  zastosowań półprzewodników.	

Aneks - Doświadczenia

Lp.	Temat lekcji	Treści podstawowe
Uczeń potrafi:	Treści rozszerzone
Uczeń potrafi:	Treści dopełniające
Uczeń potrafi:	
1–7	1. Pomiar częstotliwości podstawowej drgań struny

2. Wyznaczanie ciepła właściwego cieczy lub ciała stałego

3.  Badanie kształtu linii pola elektrycznego

4. Badanie kształtu linii pola magnetycznego

5. Wyznaczanie współczynnika załamania światła

6. Wyznaczanie powiększenia obrazu otrzymanego za pomocą  soczewki

7. Znajdowanie charakterystyk prądowo-napięciowych opornika, żarówki i diody półprzewodnikowej	•  odczytywać wskazania przyrządów pomiarowych, dokładność przyrządu
•  przygotować zestaw doświadczalny wg instrukcji,
•  wykonać samodzielnie kolejne czynności,
•  sporządzić tabelę wyników pomiaru,
•  obliczyć wartości średnie wielkości mierzonych,
•  porządzić odpowiedni układ współrzędnych (podpisać
i wyskalować osie, zaznaczyć jednostki wielkości fizycznych),
•  zaznaczyć w układzie współrzędnych punkty wraz z niepewnościami,
•  zapisać wynik pomiaru w postaci x ± Dx.	•  obliczyć niepewność względną pomiaru,
•  oszacować niepewność pomiaru pośredniego
metodą najmniej korzystnego przypadku,
•  przedstawić graficznie wyniki pomiarów wraz z niepewnościami,
•  dopasować graficznie prostą do punktów pomiarowych i ocenić trafność tego postępowania,
•  odczytać z dopasowanego graficznie wykresu współczynnik kierunkowy prostej,
•  podać przyczyny ewentualnych błędów systematycznych,
•  zaproponować sposób postępowania pozwalający uniknąć błędów systematycznych,
•  oszacować wielkość błędów systematycznych,
•  ocenić krytycznie,
czy otrzymany wynik doświadczenia jest realny,
•  samodzielnie sformułować wnioski wynikające
z doświadczenia.	•  dopasować prostą do wyników pomiarów,
•  obliczyć współczynnik kierunkowy prostej dopasowanej do punktów pomiarowych,
•  obliczyć odchylenie standardowe pojedynczego pomiaru,
•  obliczyć odchylenie standardowe średniej dla każdej serii pomiarów,
•  podać wynik pomiaru w postaci x ± Dx,
•  ocenić, czy niepewność pomiaru jest niepewnością systematyczną,
•  samodzielnie zaproponować metodę wyznaczenia wielkości fizycznej.